Pubers, wat zal ik ervan zeggen. Zelf heb ik geen kinderen dus mijn ervaring is puur vanuit de zijlijn. Maar wat ik wel begrijp is dat het ontzettend lastig is om te gaan met een puberbrein. Zoals een van mijn vriendinnen zei: Pubers? Bedoel je die wezens die van die schermen aan hun hand geplakt hebben? 😉
Met dit stuk wil ik je daarom iets meer vertellen over hoe zo’n puberbrein nou eigenlijk werkt. Want wist je eigenlijk dat het puberbrein ook echt ánders werkt dan ons brein? Of zelfs als een kinderbrein? Misschien dat deze blog een stukje begrip en daarmee ook mogelijkheden creëert om de omgang met deze ‘wezens’ iets te vergemakkelijken. Ik vond het zelf een enorme eyeopener, dus misschien dat dit voor jou ook zo werkt.
Oke, daar komt ie.
Het puberbrein is behoorlijk in ontwikkeling. Zoals iedereen wel weet, is dat de hormonen zich overal mee bemoeien en dat daardoor pubers wel eens als ‘lastig’ worden ervaren (volgens sommige ouders waarschijnlijk het understatement of the year, maar ok, dat neem ik even voor lief 🙂
Maar, wat je waarschijnlijk niet wist, of waarvan je je in ieder geval niet bewust bent, is dat het niet alleen de hormonen zijn die meespelen, maar dat letterlijk de hersenen van pubers nog niet volgroeid zijn. Pas rond je 25e is dit proces afgerond. Dit betekent dus concreet dat de communicatie tussen de verschillende hersendelen niet optimaal is. En omdat niet alle delen in je hersenen zich tegelijk ontwikkelen (het begint achteraan en werkt zo door naar voren), is je controle centrum (ook wel pre-frontale cortex genoemd) pas als laatste aan de beurt, want dat zit zeg maar aan de voorkant, in je voorhoofd.
En omdat dit deel nou juist bedoeld is om te helpen bij het overzien van de lange termijn gevolgen en om impulsen te onderdrukken, kan je je wel voorstellen, dat als dit dus niet (geheel) ontwikkeld is (zoals bij pubers het geval is) zij nogal roekeloze en ondoordachte beslissingen en acties kunnen nemen. Zeker in combinatie met de hormonen die als een gek door het lichaam razen!
Over die hormonen gesproken, deze worden in de puberteit aangemaakt. En hebben een hele grote invloed op de ontwikkeling van de hersengebieden die over emoties gaan. Vandaar dus dat pubers zo vaak last hebben van stemmingswisselingen?! (Waarschijnlijk ook erg herkenbaar bij menig ouder die dit leest 🙂 )
Het ene moment heb je een hele leuke middag gehad, heb je samen gewinkeld en geluncht en de leukste gesprekken gevoerd, en het volgende moment kom je thuis en ben je de meest achterlijke moeder van de wereld en begrijp je niks en is alles voor schut. Of het voorbeeld dat je je puber aanspreekt op zijn verantwoordelijkheden, of het ergens niet mee eens bent. Dan is de wereld vaak te klein! Ze weten namelijk zelf prima hoe het moet, je neemt ze nooit serieus, en ze zijn toch geen klein kind meer?! Nou, nu weet je dus, dat je puber deze reacties niet echt onder controle heeft. Dit komt echt door de hormonen die volop bezig zijn jouw pubers brein te beïnvloeden 🙂
Geen excuus, maar wel een reden..
Wat ook een belangrijk stukje is om te beseffen, is dat die betreffende hormonen het ‘beloningsgebied’ in de hersenen enorm prikkelen. Vandaar dat pubers erg gevoelig zijn voor beloning. Nieuwe (dure) outfitjes, hippe spullen, maar ook bijvoorbeeld spanning (de kick van iets), zijn dingen die als beloning worden gezien in je hersenen. Pubers zijn hier dus heel gevoelig voor. Op zich is dat niet zo erg als je hersenen nou ook zouden weten wanneer ze iets gas terug zouden moeten nemen. Maar dat is dus nou juist het probleem! Dat is iets wat bij een puber ook anders werkt dan bij een volwassene. Die hormonen hebben namelijk GEEN invloed op het hersengebied waar het ‘logisch denken zit’?! Oftewel, een rem zit er niet op! Daarom zal een puber altijd op zoek gaan naar de kick van bijvoorbeeld te hard rijden met de scooter, maar zal daartegenover de angst om te vallen dus niet bij hem opkomen. En zal je puber totaal niet (zelf) kunnen inschatten wat het teweeg kan brengen bij de ander als hij of zij jou weer eens uitscheldt of boos reageert en de wereld te klein maakt.
In ieder geval, wat er gebeurd, is dat ‘denken’ en ‘emoties’ uit balans raken. Er is een zeer overactief beloningsgebied, een zeer overactief emotie gebied en een niet volgroeid controle centrum. Een hele lastige combi zullen we maar zeggen 😉
Nog een laatste eyeopener: wist je dat het slaaphormoon bij pubers pas laat op de avond wordt afgegeven? Dit in tegenstelling tot bij volwassenen. Dus, een puber die altijd laat naar bed gaat en nog lang wakker blijft en het liefst de hele dag wil slapen is op zich heel normaal. In tegenstelling tot wat je als ouder denkt en zou willen waarschijnlijk ;-). Het vervelende hieraan is dat de hersenen de rust natuurlijk wel nodig hebben. Al is het alleen al omdat je uitgerust gewoon meer alert bent! Wat natuurlijk wel nodig is als je bijvoorbeeld met je scooter deelneemt aan het verkeer, of als je de volgende dag een belangrijke toets te maken hebt.
Dus, door de weeks is het een beetje lastig, maar als je kind het weekend pas laat in bed ligt en lang wil uitslapen, laat dat gewoon toe. Dan kunnen ze in ieder geval een beetje bijslapen 😉
Kortom, een puberkind dat bezig is om zichzelf te ontdekken en te ontplooien, neemt risico’s, ziet geen gevaren, kan logische gevolgen niet goed inschatten etc. En weet je wat? Dit doen ze niet om jou te pesten of dwars te liggen, of omdat het geen leuk kind is, ze kunnen er eigenlijk niet zoveel aan doen, het hoort er gewoon een beetje bij.
Neemt niet weg dat jij natuurlijk wel je grenzen mag (en moet) aangeven. Praat met je puber, probeer betrokken te blijven, luister naar de inhoud en niet naar de vorm. Verdiep je in zijn of haar leven en vrienden en oordeel niet, en geef ze een actieve rol in het maken van keuzes die jij geschikt vind. Bijvoorbeeld: Ze mag best een uur langer op het feestje blijven, maar wel onder de voorwaarde dat ze óf met iemand samen naar huis fietst, óf een taxi neemt, óf ze blijft bij haar vriendinnetje slapen (dat jij haar ophaalt is waarschijnlijk geen optie.. want dat is toch best ‘akward’ als je vrienden je ouders zien?! 😉 ).
Belangrijk is om goed te begeleiden en te zorgen dat ze niet doorschieten in het experimenteren en grenzen te verleggen. Heb vertrouwen in je kind en in je opvoeding en maak niet overal een punt van. Zie de humor in van minder ernstige situaties en blijf de leuke dingen van je kind zien!
Ik wens jullie een fijne ‘pubertijd’!
Lieve groet, Miranda ❤
Geef een reactie